Eenzijdige wijziging bij polisverlenging — premieverhogingen en bonus-malusaanpassingen
22 juli 2026
Een eenzijdige wijziging van een verzekering (ook wel: poliswijziging bij verlenging of premieverhoging bij verlenging) is een aanpassing van de premie of voorwaarden die een verzekeraar doorvoert bij de verlengingsdatum, zonder dat de verzekeringnemer daar vooraf expliciet mee akkoord is gegaan. De verzekeraar mag dit doen, maar is verplicht de verzekeringnemer tijdig en in begrijpelijke taal te informeren — en de verzekeringnemer heeft altijd het recht de polis op te zeggen als hij de wijziging niet accepteert.
Die brief van je verzekeraar ziet er onschuldig uit — maar lees hem goed
Sandra — gezin, twee auto's, rijtjeswoning aan de rand van het dorp — pakte haar post erbij op een doordeweekse ochtend in januari. Tussen de reclamefolders en een nota van de gemeente lag een envelop van haar verzekeraar. De alles-in-één polis — auto, woning, inboedel, alles netjes bij elkaar — werd verlengd. Prima. Geen actie vereist. Ze wilde de brief al opzij leggen, maar haar oog bleef hangen bij de nieuwe jaarlijkse premie. Die was flink hoger dan vorig jaar. Niet een beetje. Flink.
Ze keek nog een keer. En toen zag ze het tweede ding: haar bonus-malus — de korting die je opbouwt door jaren schadevrij te rijden — was ook teruggeschroefd. Twee klappen tegelijk.
Sandra belde me.
Verlengingsbrief, premieverhoging, opzeggingsrecht: wat zijn je rechten?
Het eerste wat Sandra zei was: "Kees, ik heb het afgelopen jaar geen schade gemeld. Hoe kan mijn bonus-malus dan dalen?"
Goede vraag. En ze had er nog een: "Mag de verzekeraar dit zomaar? Ik heb nooit gezegd dat ik akkoord ga met een hogere premie."
Dat zijn precies de twee vragen die ik vaker hoor. Meestal van mensen die al jaren keurig op tijd betalen, nooit gedoe geven, en dan toch een brief krijgen die voelt alsof er iemand zonder aankondiging aan hun maandlasten heeft gezeten.
Wat hier speelt, is iets wat in de verzekeringswereld een eenzijdige wijziging heet. Een eenzijdige wijziging is een aanpassing van je polis die je verzekeraar doorvoert zonder dat je daar expliciet mee akkoord bent gegaan. Dat klinkt alarmerend. De werkelijkheid is genuanceerder.
De huurbaas die zomaar de huur verhoogt
Vergelijk het met een huurbaas die je halverwege het jaar een brief stuurt: de huur gaat omhoog, en die parkeerplek achter het gebouw? Die is er voortaan niet meer bij. Je hebt nergens mee ingestemd. Je had gewoon verwacht dat de afspraken bleven zoals ze waren.
Iedereen snapt dat ook een huurbaas zich aan spelregels moet houden. Hij mag niet zomaar alles aanpassen. En als hij iets wijzigt, moet hij dat tijdig aankondigen — en jij moet de kans krijgen om weg te gaan als je het er niet mee eens bent.
Bij verzekeringen werkt het precies zo.
Een verzekeraar mag bij polisverlenging — het moment waarop je verzekering automatisch voor een nieuwe periode ingaat — de premie aanpassen en zelfs de voorwaarden wijzigen. Dat is zijn goed recht. Maar hij mag dat niet stilletjes doen. Er gelden twee pijlers.
Pijler één: informatieplicht.
De verzekeraar moet je vóór de ingangsdatum informeren, in begrijpelijke taal, met uitleg waarom de premie omhoog gaat — en of dat een algemene reden is (voor alle klanten) of een persoonlijke reden (op basis van jouw situatie of schadeverleden). Zo stelden zowel Kifid in 2017 als Kifid in 2018 vast dat een verzekeraar de consument vóór de verlenging in duidelijke en eenvoudige bewoordingen moet informeren. Een brief in kleine lettertjes die je terloops van de verlengingsdatum informeert, voldoet daar niet aan. Hoe vroeg tijdig precies is, verschilt per verzekeraar en staat in je polisvoorwaarden.
Pijler twee: opzeggingsrecht.
Je hebt altijd het recht om op te zeggen. Bij een wijziging die in jouw nadeel uitpakt, kun je de polis opzeggen — ook nog nadat de verlenging al is ingegaan, met een opzegtermijn van één maand. Dat bevestigden Kifid-uitspraken uit zowel 2017 als 2018 uitdrukkelijk. Wil je opzeggen vóór de verlengingsdatum, raadpleeg dan je polisvoorwaarden voor de exacte opzegtermijn die voor jouw polis geldt.
Hoe hoog mag een premieverhoging zijn?
Hier werd het voor Sandra even ongemakkelijk.
Want ik moest haar ook vertellen dat er géén vaste procentuele grens bestaat voor hoe hoog een premieverhoging mag zijn. Dat is namelijk een misvatting die ik regelmatig tegenkom. Mensen denken: een verhoging van meer dan 10 procent is niet toegestaan.
Ze zweeg even. Dan: "Dus het mocht gewoon?"
Nou, niet helemaal zomaar. Laat me eerst een concrete zaak beschrijven — maar let op: dit is een specifiek geval. Of jouw situatie hetzelfde uitpakt, hangt altijd af van jouw polisvoorwaarden.
De Commissie van Beroep van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) oordeelde in 2017 dat een harde procentgrens geen steun vindt in het recht. De regel die lagere geschillencommissies eerder hanteerden — dat een premieverhoging van meer dan 10 procent uitdrukkelijke instemming van de verzekerde vereist — werd uitdrukkelijk verworpen. In vergelijkbare zaken waarbij consumenten met forse premieverhogingen werden geconfronteerd, bevestigde Kifid dezelfde lijn: als de verzekeraar tijdig en correct heeft geïnformeerd en de consument de kans heeft gehad om op te zeggen, is aan het stelsel voldaan. Kifid oordeelde in 2019 zelfs dat een premiestijging van bijna 80 procent op zichzelf niet maakt dat een verhoging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
Dat illustreert waar de grens werkelijk ligt: niet bij een bepaald percentage, maar bij procedure. Heb je correcte informatie gekregen, en heb je de kans gehad om te reageren? Dan heb je je recht gebruikt. Wat je daarmee doet — wegblijven of opzeggen — is jouw keuze.
Wat Sandra begreep — en wat jij hieraan hebt
Sandra zat even stil. "Dus ik had kunnen opzeggen, maar ik wist niet dat ik die brief zo serieus moest nemen."
Precies. En dat is de kern.
Wie de verlengingsbrief opzij legt zonder te lezen, verliest niet automatisch zijn rechten — maar in de praktijk verlies je wel je speelruimte. De brief is geen formaliteit. Het is het moment waarop jij aan zet bent.
Stap 1: Pak de verlengingsbrief erbij
Vergelijk de nieuwe premie met wat je vorig jaar betaalde. Kijk ook naar je bonus-malusniveau — staat dat ergens op het document vermeld, dan kun je terugrekenen of het klopt.
Stap 2: Controleer je polisvoorwaarden en eventuele wijzigingen
Je hebt recht op inzage in de nieuwe polisvoorwaarden. Als die zijn gewijzigd, moet de verzekeraar je dat hebben meegedeeld. Vraag het op als dat onduidelijk is.
Heb je schade gemeld het afgelopen jaar, dan kan een terugval in bonus-malus legitiem zijn — dat bevestigde Kifid in 2025 in een zaak over aanpassing van schadevrije jaren na een gemelde schade. Heb je geen schade gemeld, dan is de vraag of de verzekeraar een geldige reden heeft gegeven voor de aanpassing.
Stap 3: Reageer op tijd als je het er niet mee eens bent
Zwijgen wordt na verloop van tijd doorgaans uitgelegd als instemming — hoe onterecht dat ook voelt. Wil je opzeggen, doe dat dan binnen de termijn die in jouw polisvoorwaarden staat. Bij opzegging nadat de verlenging al is ingegaan, geldt een opzegtermijn van één maand.
Klopt er iets niet aan je verlengingsbrief, of wil je gewoon weten of je premie en bonus-malus wel kloppen? Dan kijken we er samen even naar. Meer niet.
